शेंगदाणे शुद्धता तपासणी: कॅन्सरकारक अफ्लाटॉक्सिन बुरशी व केमिकल रंग ओळखा

🥜

⚡ जलद 60-सेकंद शुद्धता निकाल: शेंगदाणे व भुईमूग

कॅन्सरकारक अफ्लाटॉक्सिन B1 बुरशी व कृत्रिम गेरू पॉलिश: ओलसर गोदामात साठवलेल्या शेंगदाण्यांवर 'अ‍ॅस्परगिलस' नावाची विषारी बुरशी तयार होते जी यकृताला घातक 'अफ्लाटॉक्सिन' विष निर्माण करते. जुने काळे शेंगदाणे ताजे भासविण्यासाठी टरफलांवर लाल गेरू किंवा घातक रोडामाइन डाईचा थर लावला जातो.

1. ओल्या पांढऱ्या टिशूने गेरू चाचणी:
मूठभर शेंगदाणे ओल्या पांढऱ्या टिशूवर २० सेकंद चोळा. नैसर्गिक माती हलकी राखाडी उमटते. जर कागदावर गडद लाल किंवा केशरी रंग लागला, तर कृत्रिम रासायनिक रंगाची भेसळ आहे.

2. पाण्यात बुडवून बुरशी चाचणी:
पाण्याच्या ग्लासमध्ये २० शेंगदाणे टाका. चांगले व तेलयुक्त दाणे तळाशी बसतील. पोकळ, सुरकुतलेले, किडके किंवा बुरशी लागलेले दाणे पाण्यावर तरंगतील (तरंगणारे दाणे फेकून द्या).

3. दाणा फोडून अंतर्गत बुरशी तपासणी:
दाण्याचे दोन भाग करा. चांगला दाणा आतून स्वच्छ पांढरा किंवा हलका मलईदार असतो. मध्यभागी काळी, हिरवट पावडर किंवा जाळे दिसल्यास तो अफ्लाटॉक्सिनचा संसर्ग आहे.

महाराष्ट्रातील उपवासाची खिचडी, सोलापूरची शेंगदाणा चटणी, लोणावळा चिक्की व लाकडी घाण्याचे शेंगदाणा तेल वापरणाऱ्या ग्राहकांसाठी संपूर्ण सुरक्षा मार्गदर्शक. अफ्लाटॉक्सिन, रसायने व ब्लीचिंग ओळखण्याच्या सोप्या पद्धती.

इतर तपासणीसाठी वाचा: पीनट बटर तपासणी, बदाम चाचणी आणि शुद्ध तूप.

Overall Adulteration Risk:

MEDIUM

Drop शेंगदाणे आणि भुईमूग (Shengdane & Bhuimug) photo here to test purity

or click to browse • Supports JPG, PNG, WEBP • Paste with Ctrl+V

Inspection Guide

Click to enlarge

शेंगदाणा शुद्धता व टॉक्सिन ऑडिट पद्धत

शेंगदाणे जमिनीखाली वाढत असल्याने साठवणुकीत थोडाही ओलावा मिळाल्यास बुरशी पटकन लागते. नफेखोरीसाठी व्यापारी जुन्या शेंगदाण्यांवर विविध रासायनिक प्रक्रिया करतात. घरच्या घरी तपासणीच्या ४ सोप्या पद्धती:

1. 365nm यूव्ही ब्लॅक लाइट तपासणी:
अंधाऱ्या खोलीत ३६५ नॅनोमीटरची यूव्ही टॉर्च शेंगदाण्यांवर मारा. ✅ शुद्ध दाणे: निस्तेज राहतात. ❌ अफ्लाटॉक्सिनयुक्त दाणे: तेजस्वी हिरवट-पिवळा किंवा निळा प्रकाश फेकतात. असे दाणे लगेच फेकून द्यावेत.

2. टरफलांवरील क्लोरीन ब्लीचिंग तपासणी:
नैसर्गिक भुईमुगाच्या शेंगांवर हलकी माती व फिकट तपकिरी रंग असतो. जर शेंगा खडू किंवा बर्फासारख्या अतिशय पांढऱ्याशुभ्र दिसत असतील आणि स्विमिंग पूलच्या क्लोरीनसारखा वास येत असेल, तर त्यावर ब्लीचिंग रसायनांचा मारा केलेला असतो.

3. सुरकुतलेले व काळे पडलेले दाणे:
शेंग फोडून आतले दाणे तपासा. ताजे दाणे टपोरे, घट्ट व गुलाबी रंगाचे असतात. सुरकुतलेले, आतून काळे पडलेले किंवा दोन पाकळ्यांच्या मध्ये धूळ दिसणारे दाणे लाखो विषारी बुरशीच्या कणांनी भरलेले असतात.

4. कडू किंवा साबणासारखा खवट स्वाद:
एक शेंगदाणा चावून बघा. जर चव कडू, आंबट किंवा साबणासारखी खवट लागली, तर तो गिळू नका; लगेच थुंका आणि पाण्याने तोंड स्वच्छ धुवा. कडूपणा हे थेट विषारी बुरशीचे लक्षण आहे.

Click to enlarge

शेंगदाण्याची ताजेपणा व खवटपणा चाचणी

खवट झालेले तेलयुक्त दाणे खाल्ल्याने शरीरातील पेशींना हानी पोहोचते.

1. कुरकुरीतपणा चाचणी:
ताजे भाजलेले शेंगदाणे दातात पटकन फुटतात. वातड दाणे हवेतील ओलावा शोषून रबरासारखे मऊ व चामट होतात.

2. जुन्या खोक्यासारखा वास:
शेंगदाणे हुंगा. ताज्या दाण्यांना खमंग भाजलेला सुगंध असतो. खवट दाण्यांना जुन्या पुठ्ठ्यासारखा किंवा ऑइल पेंटसारखा वास येतो.

3. अ‍ॅलर्जीची दक्षता:
शेंगदाणा हा प्रमुख अ‍ॅलर्जन आहे. घरातील कोणाला नट्सची अ‍ॅलर्जी असल्यास स्वतंत्र साठवणूक ठेवावी.

Quick Safety Tips

शेंगदाणा कडू किंवा खवट लागल्यास कधीही गिळू नका; लगेच थुंकून टाका
अतिशय पांढरीशुभ्र टरफले असलेले शेंगदाणे विकत घेणे टाळा (ब्लीचिंगचा धोका)
भाजल्याने अफ्लाटॉक्सिन नष्ट होत नाही; काळे पडलेले दाणे निवडून फेकून द्या
पावसाळ्यात शेंगदाणे नेहमी हवाबंद काचेच्या किंवा स्टीलच्या बरणीत ठेवा

Primary Chemical Concerns

अफ्लाटॉक्सिन B1 (यकृतासाठी अत्यंत घातक फंगल विष)

टरफले पांढरी करण्यासाठी क्लोरीन गॅस व सल्फर डायऑक्साइड ब्लीचिंग

लाल रंग दिसण्यासाठी कृत्रिम गेरू व रोडामाइन-बी डाई

किटकनाशकांचे विषारी अंश

खवट झालेल्या तेलातील घातक लिपिड पेरॉक्साइड्स

Health Risks & Impacts

अफ्लाटॉक्सिनमुळे यकृताचा कर्करोग (Liver Cancer) व सिरोसिसचा धोका

गंभीर अ‍ॅलर्जी व अ‍ॅनाफिलेक्टिक शॉक

सल्फरच्या धुरामुळे श्वसनविकार व दम्याचा त्रास

पोटदुखी, मळमळ व पचनसंस्थेचे विकार

Multilingual Local Names

Hindiमूंगफली (Moongphali)

Tamilவேர்க்கடலை / நிலக்கடலை (Verkadalai / Nilakkadalai)

Teluguవేరుశెనగ / పల్లీలు (Verusenaga / Pallilu)

Kannadaಕಡಲೆಕಾಯಿ / ಶೇಂಗಾ (Kadalekayi / Shenga)

Malayalamനിലക്കടല / കപ്പലണ്ടി (Nilakkadala / Kappalandi)

Bengaliচীনাবাদাম (Chine Badam)

Gujaratiમગફળી / સીંગદાણા (Magfali / Singdana)

Marathiशेंगदाणे / भुईमूग (Shengdane / Bhuimug)

FrenchCacahuètes / Arachides (Cacahuètes)

ItalianArachidi (Arachidi)

RussianАрахис (Arakhis)

SpanishCacahuates / Maní (Cacahuates / Maní)

GermanErdnüsse (Erdnüsse)

Chinese花生 (Huāshēng)

Japanese落花生 / ピーナッツ (Rakkāsei / Pīnattsu)

PortugueseAmendoim / Amendoins (Amendoim)

Thaiถั่วลิสง (Thua Lisong)

IndonesianKacang Tanah (Kacang Tanah)

Arabicفول سوداني (Fūl Sūdānī)

Regulatory Corner: FSSAI (भारतीय अन्न सुरक्षा व मानके प्राधिकरण) / US FDA

Regulation: अन्न सुरक्षा व मानके (प्रदूषक, विषारी घटक व अवशेष) नियम २०११, नियम २.२.१

Legal Limit:अफ्लाटॉक्सिन B1: कमाल 15.0 ppb; एकूण अफ्लाटॉक्सिन: कमाल 30.0 ppb (FSSAI) / 20.0 ppb (FDA); आर्द्रता: कमाल 7.0%; कृत्रिम रंग: पूर्ण बंदी (0.0%)

Report Adulteration to FSSAI (भारतीय अन्न सुरक्षा व मानके प्राधिकरण) / US FDA

Frequently Asked Questions

उपवासाच्या साबुदाणा खिचडी आणि शेंगदाणा चटणीसाठी शेंगदाणे कसे तपासावेत?

शेंगदाणे कुटण्यापूर्वी दाणे मधोमध फोडून आत काळी किंवा हिरवी बुरशी नाही ना याची खात्री करा. पाण्यामध्ये टाकल्यावर जे दाणे वर तरंगतात ते काढून टाका. उपवासाला केवळ स्वच्छ, गोडसर चवीचे ताजे दाणेच वापरा.

शेंगदाणा कडू का लागतो आणि त्यातील अफ्लाटॉक्सिन शरीराला किती घातक आहे?

शेंगदाण्यातील कडूपणा हा अ‍ॅस्परगिलस बुरशीने सोडलेल्या अफ्लाटॉक्सिन B1 विषाचा असतो. हे विष यकृताच्या पेशींचा नाश करते आणि शरीरात कॅन्सर निर्माण करते. कडू दाणा चुकूनही गिळू नये.

लोणावळा चिक्कीमध्ये वापरलेले शेंगदाणे ताजे आहेत की शिळे हे कसे ओळखावे?

चिक्कीचा तुकडा तोडून हुंगा. जर गूळ असूनही आतून जुन्या ऑइल पेंटसारखा खवट वास आला किंवा जिभेला कडू चव लागली, तर त्यात निकृष्ट दर्जाचे बुरशीयुक्त दाणे वापरलेले असतात. अशी चिक्की खाऊ नये.

लाकडी घाण्यावरील शुद्ध शेंगदाणा तेलाची घरगुती परीक्षा कशी करावी?

५० मिली तेल काचेच्या बाटलीत घेऊन ३ तास फ्रिजमध्ये (३-५ अंश सेल्सिअस) ठेवा. शुद्ध घाण्याचे शेंगदाणा तेल दाट मलईसारखे गोठते. त्यात सरकी किंवा पामतेल मिसळले असल्यास ते पातळच राहते.

घरात साठवलेल्या शेंगदाण्यांना अळ्या आणि बुरशीपासून कसे वाचवावे?

शेंगदाणे कधीही प्लास्टिक पिशवीत ठेवू नका. ते कडक उन्हात वाळवून हवाबंद काचेच्या बरणीत ठेवावेत. पावसाळ्यात दमट हवेत बुरशी लागू नये म्हणून शेंगदाणे फ्रिजमध्ये ठेवणे सर्वात सुरक्षित आहे.

From the Blog

Home Testing

Essential Home Food Safety & Purity Tests: Kitchen Chemistry

Discover simple chemical and physical kitchen experiments to detect common adulterants in milk, honey, ghee, spices, and other everyday pantry essentials.

Read the Full Guide