लवंग भेसळ तपासणी: तेल काढलेली लवंग, काड्या व मिनरल ऑईल पॉलिश चाचणी

लवंग (Syzygium aromaticum) हा भारतीय स्वयंपाकघरातील आणि आयुर्वेदिक औषधांमधील अत्यंत महत्त्वाचा मसाला आहे. लवंगेचे मूल्य तिच्यातील युजेनॉल (Eugenol) सुगंधी तेलावर अवलंबून असते. व्यावसायिक नफेखोरीसाठी लवंगेतून स्टीम डिस्टिलेशन पद्धतीने हे महागडे तेल काढून घेतले जाते. अशा निष्कासित (Exhausted) लवंगांना पुन्हा काळेभोर आणि चमकदार दाखवण्यासाठी अत्यंत घातक मिनरल ऑईल आणि कोलतार रंगाचे पॉलिश करून बाजारात विकले जाते.

१. पाण्यात उभी तरंगण्याची चाचणी (Water Float Test - FSSAI Approved):
एका काचेच्या पेल्यात स्वच्छ पाणी भरून त्यात ४-५ लवंगा टाका.
✅ शुद्ध व ताज्या लवंगा: नैसर्गिक युजेनॉल तेलाचे विशिष्ट गुरुत्व (Specific Gravity) जास्त असल्याने उत्तम लवंग पाण्यात सरळ उभी (देठ खाली आणि डोके वर) तरंगते किंवा तळाशी बुडते.
❌ तेल काढलेली लवंग: तेल काढून घेतल्याने ती पोकळ व हलकी होते, ज्यामुळे ती पाण्याच्या पृष्ठभागावर चपट्या आडव्या अवस्थेत तरंगते.

२. कागदावर दाबून तेल चाचणी (Paper Press Oil Test):
एक पांढरा साधा कागद घ्या. त्यावर लवंग ठेवून नखाने किंवा बोटाने जोरात दाबा.
✅ अस्सल लवंग: कागदावर ताबडतोब तेलाचा ओला, पारदर्शक ठिपका उमटतो आणि बोटांना लवंगेचा तीव्र तिखट वास येतो.
❌ तेल काढलेली लवंग: कागदावर कोणताही तेलाचा डाग पडत नाही; केवळ कोरडा चुरा होतो.

३. लवंगेची कळी (टोपी) व रंग तपासणी:
लवंगेचा आकार आणि रंग नीट पाहा.
✅ उत्कृष्ट लवंग: लालसर-तपकिरी रंग, सुरकुत्या नसलेला भरलेला देठ आणि डोक्यावर अखंड गोल फिकट तपकिरी कळी (Head/Crown).
❌ कमी प्रतीची लवंग: कळी तुटलेली, फक्त लाकडी काडी आणि कृत्रिम काळाशार कोळशासारखा रंग.

४. हातावर चोळून पॉलिश रंग चाचणी:
थोड्या लवंगा ओल्या पांढऱ्या कपड्यावर किंवा टिशू पेपरवर जोरात घासा.
✅ नैसर्गिक लवंग: कपड्यावर कोणताही काळा डाग किंवा वंगणासारखा तेलकट थर लागत नाही.
❌ मिनरल ऑईल पॉलिश: कपड्यावर काळा-करडा डाग पडतो आणि पेट्रोल-केरोसीनसारखा रासायनिक वास येतो.