દેશી ઘીમાં ભેળસેળની ચકાસણી: વનસ્પતિ (ડાલ્ડા), પશુ ચરબી અને સ્ટાર્ચ શોધવાની ઘરગથ્થુ રીતો

ગુજરાતી રસોઈમાં શુદ્ધ દેશી ઘી વગર કોઈ ભોજન પૂરું થતું નથી. પરંતુ વધુ નફો કમાવવા માટે અસલી ઘીમાં સસ્તું ડાલ્ડા ઘી, કતલખાનાની ચરબી અને વજન વધારવા બાફેલા બટાકાનો માવો ભેળવવામાં આવે છે. ભેંસના સફેદ ઘીને ગાયના પીળા ઘી જેવું બનાવવા માટે કેન્સરકારક કોલતારના પીળા રંગ ઉમેરાય છે.

૧. હથેળી પર ઓગળવાની કસોટી (Palm Melting Test):
અડધી ચમચી જામેલું ઘી તમારી હથેળી પર મૂકો.
✅ સાચું દેશી ઘી: શરીરની કુદરતી ગરમીથી (૩૨° થી ૩૫°C) ઘસ્યા વગર થોડી જ સેકન્ડોમાં પાણીની જેમ સરકીને ઓગળી જશે.
❌ વનસ્પતિ કે ચરબી: હથેળી પર પીગળ્યા વગર નક્કર રહેશે અને ચામડી પર ચીકણું મીણ જેવું પડ છોડશે.

૨. આયોડિન ટિંચર સ્ટાર્ચ કસોટી (Iodine Starch Test):
એક વાટકીમાં થોડું ઘી ઓગાળી તેમાં મેડિકલ સ્ટોર પર મળતા આયોડિન ટિંચરના ૨ ટીપાં નાખો.
✅ શુદ્ધ ઘી: ઘીનો રંગ કુદરતી આછો પીળો કે બદામી જ રહેશે; કોઈ રંગ બદલાશે નહીં.
❌ સ્ટાર્ચની ભેળસેળ: ઘી તુરંત જ ઘાટો વાદળી કે જાંબલી રંગ પકડી લેશે. વજન વધારવા બટાકા કે લોટ નાખ્યાનો આ ચોક્કસ પુરાવો છે.

૩. હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ અને ખાંડ કસોટી (Baudouin Test for Dalda):
એક કાચની શીશીમાં ૫ મિલી ઓગળેલું ઘી લઈ તેમાં ચપટી ખાંડ અને ૫ મિલી હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ (HCl) નાખીને ૫ મિનિટ હલાવીને મૂકી રાખો.
✅ શુદ્ધ ગાય-ભેંસનું ઘી: નીચેના એસિડના સ્તરનો રંગ બદલાશે નહીં.
❌ વનસ્પતિ (ડાલ્ડા) ભેળસેળ: નીચેનું સ્તર ઘાટા લાલ (Crimson Red) રંગમાં ફેરવાઈ જશે.

૪. દાણાદાર બનાવટ અને ફ્રીઝર કસોટી (Granular Daanedaar Texture):
કાચની બરણીમાં ભરેલા ઘીને ધ્યાનથી જુઓ.
✅ શ્રેષ્ઠ દેશી ઘી: જામ્યા પછી સુંદર, ઝીણી કણીદાર (દાણાદાર/રવાદાર) બનાવટ સ્પષ્ટ દેખાશે અને ફ્રીઝરમાં એકસમાન જામશે.
❌ નકલી ચરબી: સાબુ જેવું લીસું દેખાશે અને ફ્રીઝરમાં રાખતાં અલગ અલગ રંગના સ્તરો છૂટા પડશે.